سەرچاوەی زانیاری لەمارکسیزم – لینینزمدا بەشی دووھەم :

سەرچاوەی فەلسەفەی مارکسیزم ــ لینینیزم ، ناکۆکیەکانی نێوان عەقڵگەرایی و ھەستگەراییە کە لە شەڕی ڕوحانیەکان و سروتگەراییەکانەوە ، سەرچاوە دەگرێت . بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ، ئەو فەلسەفەیە ، تێکەڵیەکە لە عەقڵگیرایی و ھەستگەرایی .

  مارکسیزم ــ لینینزم ، لە تێڕوانینە دیالێکتیکیەکەیدا ، دەچێتەوە سەر ھەمان دیالێکتیکی ھیگل ، ئەمە ئەگەرچی بەوەھم وای دادەنێن گوایە دیالێکتیکی ئەمان ماتریالیستانەیە، وە لە ھەستگەراییەکەیشدا دەچنەوە سەر فەلسفەکەی فیۆرباخ .

  لەتێڕوانینە چەوتەکانی فرێدریک ئینگێڵسدا [ ١٨٢٩ــ ١٨٩٥ ] ، سێ پێکھاتەکەی دیالێکتیک ، لە گووتەو تێگەیشتنی فەلسەفیەوە ، دەکرێنە یاسا . بەلای ئەوەوە ، یەکێتی دژەکان ، گۆڕانی چەندایەتی بۆ چلۆنایەتی ، وە نەفییکردنی نەفی ، یاسای سروشتین نەک تەنھا تێبینیەکی فەلسەفی . ئەودەڵێت :

  [ دیالێکتیک ھیچ نیە زانستی گشتیی بزووتنەوە و پێشکەوتنی سروشت و کۆمەڵگای ئینسانی و بیری مرۆڤ نەبێت ] ــ ئینگلێڵس ، ئەنتی دۆھرینگ ــ .

  بەکورتی ڕەخنەی ھاوبەش لەسەر ئیگێڵس  ، بلیخانۆف [ ١٨٥٦ ــ ١٩١٨ ] ، [ لینین [ ١٨٧٠ ــ ١٩٢٤ ] ، گەڕنەوەیانە بۆ ماتریالیزمی میکانیکی سەدەی حەڤدەھەم . ئەوان ھەموویان ، بەبێ ئەوەی زانای سروشتی بن ، لە زانستی سروشتییەوە دەست پێدەکەن نەک لە زانستی مێژووییەوە ، لەچەرخی زانستی میکانیکاوە دەست پێدەکەن و فەلسەفەیەک لە ماتریالیزمی ئەو دەمەو دیالێکتیکی ئاڵمانی دروتدەکەن . دیالێکتیکیش ھیچ نیە چەند تێبینیەکی فەیلەسەفانە نەبێت لەسەر شتەکان کە دەکرێت لە چەند حاڵتێکی ھەستیاریی تایبەتدا ، پرلکتیزە بکرێن ، باشترین نموونەی ئەمەش ئەو نموونە ھیگڵیەیە کەباس لە وەرچەرخانی ئاو دەکات بۆ ھەڵم لە پلەیەکی دیاریکراوی گەرمیدا .

  ھەربەم جۆرە ، مارکسیزم ــ لینینزم ، نەک ھەر ھیچ شتێکی تازەی نەخستە سەر بیری ئینسانی ، بەڵکو بەھەنگاوێکی گەورە بیری ئینسانی دەگێڕێتەوە بۆ دواوە ، بۆ زانستی میکانیکی ، بۆ ماتریالیزمی عەینی ، بۆ سەدەی حەڤدەھەم ، ببڵام بە شێوەیەکی تەواو شێواو ، ئەمەش تێڕوانینێکە لە بارو زروفێکی مێژوویی ئاڵمانی و ڕووسیی ھاوشێوەدا . ڕیشەی ئەو فەلسەفەیە ھەرگیز ناچێتەوە سەر زانستی مێژوو کە لە گەشەی ئابووریی ئینگلیزی و فەرەنسیەوە سەرچاوە دەگرێت .

  بەلای ئینگێڵس و لینینەوە ، دیالێکتیک بە تیوری مەعریفە ــ ئابستمۆلۆژی ــ لێکدەدرێتەوە . وە ھەرچی دیالێکتیکە ، تێبینیەکی دینی کۆنی ناو ئایینە ڕۆژھەڵاتیەکانە کە دووبارە لە یەکێتی دژەکاندا دەچێتەوە سەر ھەمان باوەڕی [ ھێزی خێر ] و [ ھێزی شەڕ ] . ناکۆکی دژەکان کە ھیگڵ لە ئەفلاتوون و ئینگێڵس لە ھیگڵی قەرز دەکات و دەیکاتە یاساش ، ھیچ نیە ھەمان خێر و شەڕی ناو ئاینە ڕۆژھەڵاتییەکان نەبێت ، بەڵکو ئەوە لاھووتێکی بێگەردە  . ئەوی ئینگێڵس ناوی دەنێت یاساکانی دیالێکتیک ، ئەوانە بە ھیچ جۆرێک ، دەرئەنجامی ماندووبوون و کۆششێکی زانستیانەی تاقیگەیی نین ، بەڵکو تەنھا تێبینیەکی فەیلەسەفانەن لەسەر چۆنێتی جووڵەی شتە بەرچاوەکان ، ئەو تێبینیانە ھەرگیز لە ڕەگەزی پێکھێنەری دیاردەکانەوە ، سەرچاوە ناگرێن .

  دیالێکتیک دەشێت بەسەر ھەندێ حاڵەتی تایبەتدا بچەسپێت ، بەڵام مادام بەسەر ھەموو حاڵتێکدا ناگونێت ، ئەوا ھەرگیز خەسڵتی یاسا ناگرێتە خۆ ، ھرگیز بە یاسا دانانرێت لەسەری ئینگێڵسدا نەبێت . دیالێکتیک یاسانیە ، بەڵکو تێتێگەیشتنێکی فەلسەفیە ، ئامرازێکی فەلسەفیە ، تێبینی فەیلەسوفە لەسەر چۆنیەتی بزوە و شیکردنەوەی شتەکان . بەمەش مەبەستمان ئەوەیە دیالێکتیک دەستکەوتی تاقیکردنەوەیەکی زانستیانە نیە لەسەر دیاردەکان . ئەگەر تێبینیەکی دیالێکتیانەش لەگەڵ دیاردە بەرچاوەکاندا یەکیگرتەوە ، وەک گۆڕنی ئاو بۆ ھەڵم ، ئەمە مانای ئەوەنیە دیالێکتیک بەسەر ھەموو حڵتێکی تریشدا دەچەسپێت , بۆیە ھرگیز دیالێکتیک خەسڵتی یاسا ناگرێتە خۆ . یاسا لە سروشتدا نەگۆڕە ، ملکەچی ھیچ گۆڕانکاریەک نیە ، بۆ نمونە یاسای جوڵی ماددەی نیوتنی ، یان ڕاکێشان . بەپێچەوانەوە ، یاسا ئابووریەکان ، ھەمیشە لەگۆڕان و جوڵەدان ، لەگەڵ جووڵەی مێژوو . بیرکردنەوە و لێکدانەوەی دیالێکتیکیانە ، ھەر لەسەر ھەمان تەرزە لە ھەموو حاڵتەکاندا ، وە وەک یەک ، ھەموو شتێک دەگرێتەوە . بۆیە ھەرگیز بە دەرئەنجامێکی دروست ناگات لە شیکردنەوەکانیدا . بۆ نموونە : دەرئەنجامێکی یاسای دانیشتوان ھەمیشە و لە ھەموو سەردەمێکدا وەک یەک نین ، بەڵام تێبنیەکانی دیالێکیک لە ھموو حاڵێکدا ھەر ھەمان تێبینیە ، بۆیە ھرگیز ناتوانێت چارەسەری بابەتێکی تاقیگەیی لەم جۆرە بکات .  

  دیالێکتیک چارەسەرێکی فەلسەفیانەی بابەتەکان دەکات ، وە ھەرگیز ناتوانێت دەستبەرداری ھەنگاوە لۆژیکیەکان ببێت ل لێکدانەوە و شیکردنەوەدا , بۆیە بە ھیچ دەرئەنجامێک ناگات تەنیا خوولانەوە نەبێت بەدەوری دیاردەکاندا .

  دیالێکتیک لەیەک تاکە ڕەھەندەوە سەیری جیھان دەکات ، ئەویش ھەر چونە پێشەوەیە لەسەر تەرزی ١ ، ٢، ٣ ، ...، واتە دیالێکتیک بیرکردنەوەیەکی لۆژیکانەیە . ئە لە کاتێکا زانست ڕەھەندی ھەمەجۆرەی لبەردەمدایە ، واتە دەتوانێت لە خاڵی سێیەمەوە دەست پێبکات نە یەکەم .

  دیالێکتیک دەبێ بڵێت : یەکێتی دژەکان [ ١ ] ، گۆڕانی چەندایەتی بۆ چۆنایەتی [ ٢ ] ، نەفبکردنی نەفی [٣ ]  . ئەمە تاگە ڕھەندی بەردەم ئەم لێکدانەوە فەلسەفیەیە .

  زانست بەم جۆرە کار نامات ، بەڵکو لە نێوەندی ژمارەیەک ڕھەندی ھەمەجۆردا ، کارەکانی ئەنجامەدات , ئەگەر وانەبێت بۆنموونە ، چۆن لەیاسای دانیشتوان دەگەین وەک یەکێک لە یاسا مێژووییەکان . یاسای دانیشتوان جۆراوجۆر لێکدەدرێتەوە ، بۆیە دیالێکتیک ھەرگیز ناتوانێت دەرئەنجامێکی دروست لەو جۆرە لێکدانەوە جیاوازانە وەربگرێت ، ئەمە ئەگەرچی دیالێکتیک بەزانستی زانستەکان دەژمێردرێت لە فەلسەفەی مارکسیزم ــ لینینزمدا .

  مالتۆس [ ١٧٦٦ ــ ١٨٣٨ ] قەشە و تیۆرناسێکی ئنگلیزیە ، وا دەبینێت توانای بەرھەمھێنانی پێویستیەکانی ژیان لە کۆمەڵگاوە ، کەمترە لە بەرزبوونەوەی ڕێژەی دانیشتوان . ئەم تیۆریە دەکەوێتە سەردەمی ھۆکارە سەرەتاییەکانی سەرھەڵدانی تەنگوچەڵمەی ئابووری کە ھەژاری و بێکاری بەدوای خۆیدا دێنێت . ماڵتۆس ھیچ پەیوەندیەک لە نێوان سیستمی خاوەندارێتی تایبەی و ھەژاری و بێکاریدا نابینێت . ئەو وادەبینێت ئەوە ناکۆکی نێوان زیادبوونی دانیشتوان و دەستنەکەوتنی سامانی پێویستە بۆ ژیانی کۆمەڵگا .

 دیالێکتیک وە یان لۆژیکی دیالێکتیکی چی لەمە تێدەگات ؟ چۆن ئەو زلنیاریە یەک ڕھەندە دەتوانێت لەم بابەتە ھەمەڕەھەندە بدوێت ؟ چۆن دیالێکتیک دەتوانێت ڕاوێژی مالتۆس بکات ؟

  بەھیچ جۆرێک دیالێکتیک ــ فەلسەفە ، عەقڵ ، عەقلی بێگەرد ــ لەم بابەتە تاقیگەییە ناگات . ئەمە بابەتی زانستی مێژووە . ڕەھەندە جیاوازەکانی ئەم باسە ئەمانەن : خاوەندارێتی تایبەتی . بەڵام خاوەندارێتی تایبەتی لە ھەمەە سەردەمێدا نابێت ھۆکاری تەنگوچەڵمەی ئابووری . تەنگوچەڵمەی ئابوریش ، دەرئەنجامی کەمی سامانیە وەک مالتۆس باسیلێوە دەکات ، بەڵکو بەپێچەوتنەوە ، دەرئەنجامی زێدەیە لە بەرھەمھێنان . بێکاری دیاردە ی ھەموو سەردەمە مێژووییەکانیە ، بەڵکو دیاردەیەکی تایبەتە بە کۆمەڵگای سەرمایەداری .

  لێکدانەوە و شیکردنەوە و چارەسەری ئەم ڕە ھەندە ئابوری و کۆمەڵایەتیە جیاز\وازانە ، کاری زانستی مێژووە نەک فەلسەفە و ئامرازە عەقڵیەکان : دیالێکتیک ، لۆژیک ، وەیان ھەستەکان , ئەگەر میتۆدی عەقڵگەرای یان ھەستگەرایی بەکاربھێنین ، ئەوا ھەرگیز ناتوانین بەرھەڵستی مالتۆس بکەین ، بەتایبەت لە و کاتەدا کە دەتوتنین ب لۆژیکی عەقڵی بیسەلمێنین : ھۆکاری ھەژاری ، ناکۆکی نێوان زیادبوونی دانیشتوان و دەستنەکەوتنی سامانی پێویستە بۆ گوزەرانی کۆمەڵگا

  بەڵام بەپێچەوانەوە ، ھەرکات پەنامانبردەبەر زانستی مێژوو نەک فەلسەفە و ئامرازە لاوازەکانی ، نەک لۆژیکی دیالێکتیکی ، ئەوا زۆر ئاسان دەبینین مالتۆس لەو یاسا ماتتریالیتیانوە دەستپێناکات کە دەبنە مایەی ھەژاری ، بەڵکو لە دیاردە ماتریالیستیە بەرچاوەکانەوەدەستپێدەگات بۆیە دەبێت وەک پێویست دەرئەنجامێ بداتە دەست کە لە دواییدا دەسەڵات ، وەک یەکێک لە ئایدیۆلۆژیاکانی خۆی بەکاری بھێنێت بۆ خۆپاراستن لە ھەڕەشەیەکی کۆمەڵایەتی کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە ، ھەڕەشەیەک کە لە ئەسڵی گرفتە واقیعیەکانەوە سەرچاوە دەگرێت . گرفت لە بەرھەمھێنانی ساماندا نیە ، بەڵکو لە دابەشکردنی سامان و بەشداریکردنی تاکەکانی گۆمەڵگادایە لە بڕیارداندا سەبارەت بەژیانی خۆیان .

  فەلسەفەی مارکسیزم ــ لینینیزم ، ھەروەک ھیگل و فیۆرباخ ، لە عەقڵ و ھەستەکاندا بۆ دەرخستنی مەعریفە و لە کۆمارێکی شێوە ئەفلاتوونیدا بۆ چارەسەری گرفتە مرۆڤایەتییەکان دەگەڕێت . ئەگەر وەڵامی ئەم تێزەی مالتۆس بداتەوە ئەو لەبەرھیچنیە تەنھا لەبەرئەوە نەبێت کە بێئاگا ، تێکەلەیەکیان لە ( فەلسەفەی ماتریالیزمی دیالێکتیکی ) و ( زانستی ماتریالیزمی مێژوویی دروستکردووە .

  بەڵام لە ھەموو حاڵێکدا ، ئەم تێزانە لەگەڵ ھەرەسی دەوڵەتی سۆڤێتیدا ، ھەرەسیان ھێنا و چیتر لەگەڵ مێژوودا نەڕۆیشتن . رۆشنبیری کوردییش ، لە سەردەمی نێیدا ، واتە سەردەمی دوای داڕمانی ئیمپراتۆریەتی سۆڤێتی و پاشەکشەی یەکجارەکی مارکسیزم ــ لینینیزم ، لە لیبرالیزمدا دەکەوێتەگەڕان بەدوای ئەو کۆمارە ئەفلاتوونیەدا , بەڵام لەگەڵئەوەشدا ، دەستبەرداری میتۆدی دیالێکتیکی نەبووە ل تێڕوانینەکانیدا بۆ جیھان ، ئەمەش بە تێزەکانی بەختیارعەلیو فاروق ڕەفیقەوە دەبینرێن .

سه‌رچاوه‌ی زانیاری له‌ماركسیزم – لینینزمدا به‌شی یه‌كه‌م :

به‌لای لینینه‌وه‌ : ناكۆكی ئایدیالیزم و ماتریالیزم ، نكۆكی نێوان دین و زانسته‌ ، وه‌ ئه‌و وا ده‌بینێت هه‌سته‌كانی مرۆڤ ، سه‌رچاوه‌ی ڕسته‌قینه‌ی مه‌عریفه‌ن . ئه‌و ده‌ڵێت :

  [ ئایا ئه‌و ناكۆكیه‌ی له‌ نێوان ئایدیالیزم و ماتریالیزمدایه‌ ، ناكۆكی نێوان هیلی ئه‌فلاتون و دیموكریتس له‌ فه‌لسه‌فه‌دا ، ناكۆكی نێوان دین و زانست ، وه‌ ناكۆكی داننه‌نان به‌حه‌قیقه‌تی مه‌وزوعی و ته‌سلیم بوون پێی ، له‌م دوو هه‌زار ساڵی به‌سه‌ر فه‌لسه‌فه‌دا تیچده‌په‌ڕێت كۆن بووه‌ ؟ ] .

  وه‌ده‌ڵێت :

[ ئه‌و مه‌سه‌له‌ مه‌عریفیه‌ی كۆن نابێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بینین و گرتن و بیستن و بۆنكردن ، سه‌رچاوه‌ی مه‌عریفه‌ی مرۆڤن ] – لینین ، المادیه‌ و المژهب التجریبی النقدی ،ص 122.

  مادام خودی ماركس خۆی ده‌ڵێت [ ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانم من ماركسیست نیم ] ، ئه‌وه‌ ناچارین ، ماركس له‌م بابه‌ته‌ به‌دوور بگرین  ... ئێستا به‌هه‌مان شێوازی تاقیگه‌یی ، پشكنین له‌ سه‌ر میتۆدی فه‌لسه‌فه‌ی ماركسیست – لینینسته‌كان ده‌كه‌ین له‌ده‌ستخستنی زانیاریدا ده‌رباره‌ی جیهان .

  ماكسیزم – لینینیزم له‌ تێڕوانینیدا بۆ جیهان ، له‌ عه‌قڵگه‌رایی هیگل و هه‌ستگه‌رایی فیورباغ نترازاوه‌ . بم مانایه‌ش ، ماركسیزم – لینینیزم ، جووینه‌وه‌ی ئایدیۆلۆژیای ئاڵمانیه‌ له‌ مه‌رجه‌ مێژووییه‌كانی كۆمه‌ڵگای ڕوسیدا كه‌له‌سه‌رده‌مێكیشدا ده‌بێته‌ بنه‌مای رۆشنبیریی كوردی .

 بۆ نزیكبوونه‌وه‌ له‌ ناوه‌رۆكی ئه‌و ئایدیۆلۆژیایه‌ ، له‌و بۆچوونه‌ فه‌لسه‌فیه‌ی لینینه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كه‌ین كه‌ كوتومت ، دوو پاتكردنه‌وه‌ی ماتریالیزمی میكانیكیه‌ . ڕه‌گی ئه‌م بۆچونه‌ش ، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر بیری دیموكریتس یۆنانی و فیۆرباخی ئالمانی .

  به‌لای لینینه‌وه‌ مادده‌ سه‌رچاوه‌ی هۆشیاریمانه‌ و دیالێكتیكیش زانستی بزووتنه‌وه‌ی مادده‌یه‌ . ئه‌مه‌ش هیچ نیه‌ تێكه‌ڵیه‌ك نه‌بێت له‌ ئایدیۆلۆژیا فه‌لسه‌فیه‌كانی ئاڵمان .

   زانستی مێژوو ئه‌م لێكدانه‌وه‌ ساویلكانه‌یه‌ ڕهتده‌كاته‌وه‌ . بیری مرۆڤ زانست و زانیاری له‌ مێژوو وه‌رده‌گرێت نه‌ك له‌ماده‌ . ئێمه‌ له‌ تێبینیه‌وه‌ له‌سه‌ر مادده‌ فێنابین ، له‌ مێژووه‌وه‌ فێده‌بین . هۆشیاری مرۆڤ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی مادده‌نیه‌ له‌ بیری مرۆڤدا ، به‌ڵكو ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئاستێكه‌ له‌ گه‌شه‌ی مێژوو . شانۆی بیو هۆشیاری ، مێژووه‌ نه‌ك سروشت . چۆنیه‌تی تێڕوانینمان بۆسروشت ، له‌ گه‌شه‌ی بیری مرۆڤایه‌تیمان ناگه‌یه‌نێت . خۆ ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌ی هۆشمه‌ندیی مادده‌ بێت ئه‌وا ده‌بێت بپرسین ئه‌ی بۆچی مرۆڤ باس له‌ یاساكانی سروشت ناكات به‌ر له‌1000 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ؟ بۆچی مرۆڤ له‌ چه‌رخێكی تایبه‌تیدا كه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می پێشكه‌وتنی پبشه‌سازیی پێشكه‌وتوو ، پیشه‌سازیی سه‌رمایه‌داری ، ئه‌و یاسایانه‌ ده‌دۆزێته‌وه‌ ؟

  ئه‌گه‌ر هۆشیاری مرۆڤ له‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی مادده‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی بگرتایه‌ ، ئه‌وا ده‌بوایه‌ به‌ر له‌ هه‌زاران ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ، باپیره‌ گه‌وره‌كانمان ، وه‌ك نه‌وه‌كانی ئێستا ، وه‌ڵامی زۆربه‌ی خه‌یاڵكانی ناو سه‌ری خۆیانیان پێ بدرایه‌ته‌وه‌ ، وه‌یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ، ده‌بوایه‌ تا ئێستاش مرۆڤ له‌ ئه‌فسانه‌ی شارستانیته‌ هه‌ره‌ كۆنه‌كانی جیهانه‌وه‌ ، وه‌ك شارستانیه‌تی ئه‌فه‌ریقیه‌كان و سۆمه‌ریه‌كان و هیندیه‌كان و چینیه‌كان و مایاییه‌كانی ئه‌مریكای لاتین ، له‌ جیهانیان بڕوانیایه‌و له‌بتپه‌رستیش نه‌ترازایه‌ .

  به‌لای زانستی مێژوووه‌وه‌ ، مادده‌ سه‌رچاوه‌ی هۆشمه‌ندی نیه‌ . هه‌سته‌كانی مرۆڤ ، واته‌ بینین ، گرتن ، بیستن ، بۆن ، چێژ ، به‌هیچ كوێیه‌كمان ناگه‌یه‌نن دیوی ده‌ره‌وه‌ی دیارده‌كان نه‌بێت . مرۆڤ هه‌رگیز له‌ڕێی هه‌سته‌كانیه‌وه‌ ، ناگاته‌ یاسا فیزیاییه‌كان و یاسا ئابووریه‌كان .

  فه‌لسه‌فه‌ی ماركسیزم – لینینیزم له‌ هه‌ستگه‌راییه‌كه‌یدا ، هیچ نیه‌ به‌شێك نه‌بێت له‌ ناكۆكیه‌كانی ئه‌فلاتون و دیموكریتس له‌ مێژووی كۆنداو ، وه‌ هیگل و فیۆرباخ له‌ مێژووی نوێدا . ئه‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌ له‌ ناكۆكی خواپه‌رسته‌كان و بێباوه‌ڕه‌كانوه‌ ده‌ستپێده‌كات . به‌ پێچه‌وانه‌ی ڕوحانیه‌كانه‌وه‌ ، ئه‌وان مێشكی مرۆڤ به‌ئاوێنه‌ی سروشت ده‌زانن ، ئاوێنه‌ی مادده‌ ، ئه‌مه‌ش له‌ زانستی مێّوودا ، به‌ سروتگه‌ رایی ده‌ناسرێت ، به‌لای ئه‌وانه‌وه‌ ، سه‌رچاوه‌ی زانیاری مادده‌یه‌ . واته‌ له‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌دا ، بۆن ، ڕووناكی و تاریكی ، گه‌رماو سه‌رما ، چێشتن ، سه‌رچاوه‌ی زانیاریه‌كانی مرۆڤن نه‌ك بزووتنه‌وه‌ی مێژوو . ئه‌وان له‌دواییدا ، فه‌لسه‌فه‌كه‌یان له‌ فه‌لسه‌فه‌ی ڕوحانیه‌كان و ماتریالیزمی عه‌ینی دروستكردو ناویانا : فه‌لسه‌فه‌ی [ ماتریالیزمی دیالێكتیكی ] ئه‌وكاره‌ش به‌رهه‌می سه‌ری ئینگێڵسه‌ نه‌ك ماركس , بنه‌مای ئه‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌ش ، هه‌ردوو ئایدیالیزمی هیگڵ و ماتریلیزمی فیۆرباخه‌ ، واته‌ ئایدیۆلۆژیای ئاڵمانی كه‌ له‌ عه‌قڵگه‌رایی هیگڵو هه‌ستگه‌رایی فیۆرباخدا كورتده‌كرێته‌وه‌ . یه‌كه‌میان له‌ئه‌فلاته‌نه‌وه‌ به‌رده‌وام ده‌بێت تاده‌گاته‌ هیگڵ ، دووهه‌میشیان ل دیموكریتسه‌وه‌ تاده‌گاته‌ فیۆرباخ . ئه‌م فه‌لسه‌فانه‌ش هه‌موو ، له‌ دواینجاردا ، ده‌بنه‌ ئایدیۆلۆژیای ده‌سه‌ڵات ، ئه‌فلاتوونیه‌ت له‌یه‌نانی كۆنداو هیگلیه‌ت له‌ ئاڵمانیای سه‌ده‌ی هه‌ژده‌هه‌مدا و ماركسیزم – لینینیزم له‌ ڕوسیای سۆڤێتیدا له‌ سه‌ده‌ی بیستدا .

  زانست له‌ پێكهاته‌ی شته‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات ، فه‌لسه‌فه‌ له‌تێڕاماندا ده‌مێنێته‌وه‌ له‌ دیارده‌كان ، زانست تێپه‌ڕ ده‌كات بۆ پشكنینی پێكهاته‌و ڕه‌گه‌زی ئه‌و دیاردانه‌ی فه‌لسه‌فه‌ هه‌رگیز هه‌یستی بونیشیان ناكات ، فه‌لسه‌فه‌ له‌ ئاو و ڕه‌نگ ده‌ڕوانێت ، زانست له‌ پێكهاته‌ی ئاو و ڕنگ نزیك ده‌بێته‌وه‌ ، لێكۆڵینه‌وه‌ له‌سه‌ر به‌شه‌ پێكهێنه‌ره‌كانی ده‌كات . وه‌هه‌ر به‌و جۆره‌ تاقیگه‌ییه‌ش له‌بیری مرۆڤ و چۆنێتی گه‌شه‌ی ده‌گات . بۆیه‌ زانست ته‌واو پێچه‌وانه‌ی تێڕوانینه‌ فه‌لسه‌فیه‌كانه‌ . به‌لای زانسته‌وه‌ ، مرۆڤ بیر ناكاته‌وه‌ بۆ ده‌ستخستنی زانیاری ، به‌ڵو بیرێكی واقیعی به‌رهه‌مدێنێت ، مرۆڤ به‌داڵغه‌ لێدان ، وه‌ یان به‌ ووردبونه‌وه‌ به‌ چاو له‌شته‌كان ، یان گرتنیان ، یان چێژتنیان ، ، وه‌یان بۆن كردنیان ، له‌ هیچ ناگات . چۆن مرۆڤ له‌ جیاوازی ڕه‌گه‌زه‌ پێكهیًنه‌ره‌كانی هر ماتریالێك ده‌گات به‌جیا ، به‌بێ پشكنین و تاقیكردنه‌وه‌ی پێشوه‌خت له‌سه‌ریان ؟

  ئێمه‌ له‌م ڕۆژگاره‌دا ده‌زانین : پێكهاته‌ی فیزیایی دیارده‌ و شته‌كانی ناو سروشت ، بریتیه‌ له‌ ژماره‌ی ئه‌و پرۆتۆنانه‌ی له‌ناو ئه‌تۆمدان . تێگه‌یشتن له‌مه‌ ، كاری چاو یان بینین نیه‌ ، وه‌هیچ هه‌ستێكی تریش له‌ هه‌سته‌كانی مرۆڤ ، له‌و پێكهاتانه‌ نزیك نابنه‌وه‌ ، واته‌ ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ به‌رهه‌می ئدراكێكی هه‌ستی نیه‌، به‌ڵكو به‌رهه‌می ئیدراكێكه‌ كه‌ له‌ ڕه‌گه‌زه‌ جیاوازه‌كانی خودی ماتریاله‌كان خۆیانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت . ئه‌و پێكهاته‌و ڕه‌گه‌زانه‌ ، سه‌رچاوه‌ی واقیعی زانیارین . ئه‌وه‌ كاری زانسته‌ نه‌ك فه‌لسه‌فه‌ كه‌ تێمان بگه‌یه‌نێت : بۆچی ئاڵتوون له‌ ئاسن و ئاسن له‌ به‌رد و به‌رد له‌ ئاو جیاوازن ؟ ئایا به‌بێ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زانستیانه‌ ، هیچ وه‌ڵامێكمان وه‌گیر ده‌كه‌وێت ؟ ئایا به‌بێ زانستی تاقیگه‌یی له‌ شلی ئاو و ڕه‌قی ئاسن ده‌گه‌ین ؟ مرۆڤ له‌ هه‌موو سه‌رده‌مه‌ مێژووییه‌كاندا نه‌یزانیوه‌ ئاو له‌دوو ئه‌تۆمی هایدرۆجین و یه‌ك ئه‌تۆمی ئۆكسجین پێكهاتووه‌ و ئه‌مه‌ش جیاوازه‌ له‌ پێكهاته‌ كیمیاییه‌كانی ئاسن وبه‌رد و دارو پۆڵا . هه‌رله‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ ده‌ڵێین زانستو فه‌لسه‌فه‌ ، له‌دوو ئاڕاسته‌ی جیاوازدان ، تێڕامان و لێكۆڵینه‌وه‌ ، وه‌هه‌رله‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ ده‌ڵێین : سه‌رچاوه‌ی مه‌عریفه‌ی مرۆڤایه‌تی ، لێكۆڵینه‌وه‌ی تاقیگه‌ییه‌ نه‌ك عه‌قڵ و هه‌سته‌كان . وه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م بۆچوونه‌ نه‌بوایه‌ته‌ بۆچوونی سه‌روه‌ر له‌ جیهاندا ، وه‌یان ئه‌گه‌ر فه‌لسه‌فه‌ له‌ زانستی تاقیگه‌یی به‌ كه‌ڵكتر بوایه‌ بۆ سیستمی ئابوری وسیاسی سه‌روه‌ر له‌ هه‌موو جیهاندا ، ئه‌وا ده‌بوایه‌ فیزیاو كیمیا و بایۆلۆژیا ، جێگایان بۆ تێڕامانی فه‌لسه‌فی چۆڵبكردایه‌ له‌ خویندنگه‌كاندا .

  رۆژێ له‌ ڕۆژان بیرو مێتۆدی حوجره‌كان له‌ كوردستاندا ، هروه‌ك هه‌موو عه‌ره‌بستان ، بیرو مێتۆدی سه‌روه‌ر بوون له‌ فێركردندا . ئه‌مڕۆ شێوازی سه‌روه‌ر له‌ فێركردندا ، هه‌مان شێوازی زانستی ئه‌وروپییه‌ . ده‌كرێتبپرسین بۆچی ؟ ئایا ئه‌مه‌ ده‌رئه‌نجامی زاڵبونی به‌رژه‌وه‌ندیه‌ دونیاییه‌كان نیه‌ له‌ هه‌موو جێگایه‌ك ؟ ئایا ئه‌گه‌ر فه‌لسه‌فه‌ له‌ زانستی تاقیگه‌یی سودمه‌ندتر بوایه‌ ، فه‌لسه‌فه‌ جیگای به‌ زانسته‌كان لیژ نه‌ده‌كرد له‌ خوێندنگاكاندا ؟ وه‌ ئایا ئه‌مه‌ نیشانه‌ی ئه‌وه‌نیه‌ كه‌ ڕێبازی زانستی له‌ بیركردنه‌وه‌دا ، ده‌بێته‌ ڕێبازی سه‌روه‌ر له‌كوردستانیشدا وه‌ك هه‌موو جیهان ؟ ئایا هه‌ر ئه‌م تێزه‌ زانستیانه‌ ؛ وه‌ك پێویست ، له‌ چاره‌سه‌ری نه‌خۆشیه‌ سایكۆلۆچیه‌كاندا ، جێگای جنۆكه‌ دوورخستنه‌وه‌ له‌ شێت ، ناگرێته‌وه‌ ؟ ئایا هه‌ر ئه‌م بزووتنه‌وه‌ زانستیه‌ خۆی ، له‌وه‌مان ناگه‌یه‌نێت كه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیاریمان ، یاسای زانستیه‌ نه‌ زانیاری فه‌لسه‌فی ؟ ئایا هه‌ر ئه‌م شێوازه‌ له‌ ژیان ، عه‌قڵگه‌رایی و هه‌ستگه‌رایی ناخاته‌ پشت شانۆوه‌ ؟ 

ماوێتی

الكومونة والتعاونيات الأناركية الحرة

أنور نجم الدين
 

إن أول ما قام به الكومونة، هو ختم الحقبة التاريخية التي لم تعبر عن حياة تعاونية إلا في يوتوبيا فورييه الفرنسي وأوين الإنجليزي، ونعني به الاتحادات الواسعة للإنتاج والاستهلاك معروفة بفلانستير، يعيش فيها حسب نظام فورييه التعاوني شغيلة المجتمع، في صورة جماعية، أو المستعمرات التعاونية التي أسسها أوين فعليًا في عام 1825 في ولاية إنديانا الامريكية تحت عنوان نيو هارموني. ولكن قبل أن يلبس التعاونيات هذه لباسًا اشتراكيًا، أصبحت من جديد جزءًا من عملية الإنتاج الرأسمالي.
أما أوين هذا الرجل النموذجي الذي يستحق كل الاحترام وبوصفه أبا للتعاونيات، كان أكثر إدراكًا بشروط الاقتصادية لإقامة حياة تعاونية بالمقارنة مع التيار الأناركي الذي يعيد نفس تخيلات فلانستيرية بعد أكثر من قرنين من تطور الرأسمالية على الكرة الأرضية، فأوين كان يدرك أن "الربح" هو أساس البلاء في النظام الرأسمالي القائم، ومسؤول عن نشوء الأزمات الاقتصادية التي يزيد فيها الإنتاج على الاستهلاك، والربح والمنافسة وجهان لأمر واحد، والمشكلة تكمن في استخدام المال. والتعاونيات بحاجة إلى بيئة اجتماعية مناسبة.
أما البيئة التاريخية فليست لها أية قيمة واقعية لأصحاب فكرة التعاونيات الأناركية الحرة، فهم يبدؤون من نزعتهم الفردية، فمجموعات صغيرة من الأفراد تتجمع في هذه التعاونيات المتخيلة بصورة اختيارية حرة، تكفي لإقامة مجتمع اشتراكي داخل المجتمع الرأسمالي.
وهكذا، فشروط إقامة هذه الجزيرة الاشتراكية الخيالية، هي بدء الفرد من ذاته: فلنغير أنفسنا لكي نغير المجتمع!
ولكن قانون التغيير هو في الواقع قانون تغيير البيئة الاجتماعية المحيطة؛ فتغيير الفرد يبدأ من تغيير البيئة الاقتصادية والاجتماعية. لذلك فعكس هذا التيار الأناركي إن نقطة الانطلاق هي تغيير المجتمع وأسلوبه في الإنتاج والتوزيع فشكل الملكية لا الفرد هو الذي يجب أن يتغير. وهذا ما انطلقت منه ثورة الكومونة، فهي لم تبدأ بتجربة النظريات على الواقع، بل بتغيير الواقع، أي الحياة الاقتصادية للمجتمع. وضوابط العلاقات التعاونيات الشيوعية كانت العلاقات الناتجة من إعادة الإنتاج والتوزيع والاستهلاك، لا الضوابط الأخلاقية.

وهكذا، فإذا أردنا فحص هذه الفكرة الأناركية من قريب -وهي ليست لها العلاقة ببلانكي أو بباكونين- نرى أن ميدان البحث عن هذه الاشتراكية هي "الأوحد وخاصته" للفيلسوف الألماني ماكس شترنر: "أنا خالق نفسي"، "إني أنسب كل شيء إلى ذاتي"، أو "النفس البشرية" لكارل بوبر، أو "الأنا العليا" لفرويد. وتتلخص كل هذه الأفكار المزيفة، في "محاكمة الذات الأخلاقية الداخلية "، تعود جذورها التاريخية إلى صراع المعرفة والجهل، الخير والشر، مثلما يعود فلانستير إلى المدينة الفاضلة لأفلاطون.
وهكذا، فبدل صرف أي جهد لفهم الواقع القائم، سنجد أنفسنا مضطرين للبحث عن مشاكل العالم وحله في "نفسي"، في "الأنا"، "الأنا" المستقل عن الشروط المادية لوجودي. وسنبدأ من جديد بصنع التاريخ من مخيلتنا وتأملاتنا عن المستقبل. هذه هي أساس التعاونيات الأناركية الحرة، تسمى "الشيوعية التحررية"، فحسب صديقنا سامح عبود مثلا: "فكرة التعاونيات الثورية التحررية من باطن وهامش المجتمع الحالى، هى فكرة صراعية بين نمطين للإنتاج أحدهما سائد والآخر هامشي، والصراع يحتمل النصر أو الهزيمة .. " (انظر فيس بوك سامح عبود).

وما خلفية هذا التفكير اليائس؟

يواصل سامح ويقول: "طالما الثورة العالمية والضربة القاضية الفنية غير ممكنة فما علينا إلا أن نكسب بالنقاط وأنا لست ضد الثورة والضربة القاضية الفنية بس تيجى.
التعاونيات حل عملي وليس مجرد الانتظار، ممكن نجاحه واستمراره مع قدر من المقاومة للراغبين والمصرين على التحرر الذاتى الآن وليس غدا، حتى لو كان التحرر والاستقلال نسبيين أو محدودين، على أساس أن التحرر والاستقلال خيار شخصى ومسئولية شخصية، وتحمل للمسئولية الفردية فى إطار حياة الناس القصيرة، أما أن نتحمل كل آلام البشر العبيد غير الراغبين فى الحرية والاستقلال بل المدافعين عن العبودية أحيانا فتلك مثالية مدعاة، وعلى البشر فى النهاية تحمل مسؤولية أنفسهم وأن لا نفرض عليهم التحرر يمكننا فقط إرشادهم لو رغبوا" (نفس المرجع).

وكأن التاريخ مسير بـ "إرشاد الناس لو رغبوا"، وحسب خطة مقررة من قبل مجموعات صغيرة من الأفراد. وهكذا، فالرغبة للخروج من النظام الرأسمالي للعمل، تحل محل الوقائع المادية، فالنوايا الحسنة، أو إرادة الأفراد، أو التخلي عن أنانيتهم، كما يقول شترنر، أو الرغبة، تكفي للوصول إلى التعاونيات الشيوعية، فالمسألة تنحصر في إيجاد مبادئ صالحة تطابق رغبات مجموعات من الناس، لا الإمكانية التاريخية للخروج من عالم الملكية الخاصة.

إن سيادة الرأسمالية ووجود دولتها، مشروطة بسيادة علاقاتها الإنتاجية، يعني بالسيطرة الفعلية للإنتاج والتوزيع والتبادل والاستهلاك الرأسمالي. والفرد لاصق بهذه العلاقات الإنتاجية قدر التصاق الحياة بالشمس. وكيف إنه من المستحيل إيجاد الحياة على القمر بمجرد إدراك البشر لعوامل الفيزيائية والكيميائية لوجود الكائنات البشرية، فإنه من المستحيل أيضًا، إقامة مجتمع اشتراكي، بإدراكه من قبل الناس، فالقوانين المادية هي التي تحكم علاقات الأجسام السماوية، مثلما تحكم القوانين الاقتصادية، علاقات البشر المادية. والفرد لا يمكنه الخروج من دائرة العلاقات التاريخية التي تقرر حياتها ووعيها، إلا بفعل التغيير في القوانين الاقتصادية العمومية. فالمسألة لا تتعلق بصراع الأفكار، بل بشكل الملكية.
إن نمطًا محددًا من الصناعة والزراعة والتجارة والتبادل، ترتبط بالضرورة، بشكل معين من الملكية والعلاقات الانتاجية والدولة. والفرد هو نتاج هذه العلاقات. إذًا فالقوة التاريخية للتغيير، توجد في الواقع لا في تفكيرنا. وإذا قلنا إن صانع شكل جديد للملكية هو النقد، فلم نقل إطلاقًا شيئًا واقعيًا عن التاريخ. فلكي نأخذ مسلكًا نقديًا للواقع القائم، وكما هو موجود فعليًا، علينا إلقاء نظرة على الشروط القائمة للإنتاج المادي وامكانية تحولها إلى شكل جديد.

إن وجود الملكية الخاصة والملكية الجماعية، مستقل كل الاستقلال عن الأفراد، أو عن الإرادة الخاصة لهذه المجموعة من الناس أو تلك، لذلك فالعلاقات فيما بين الناس لا يمكن ايجادها من خلال "عقد" يلتزم به الأفراد على هواهم، فالعلاقات لا ترتكز إطلاقًا على وحدة حرة لمجموعة من الناس وإرادة المتعاقدين الفردية، فكل شكل للوحدة، خاضع لنمط محدد من الملكية. وإن الشكل السائد للملكية هو الذي يسيطر في كل مكان. لذلك فلا يمكن لما تسمى بالتعاونيات الحرة إيجاد حاجز بينها وبين العالم الرأسمالي الموجود. وهذا ما يجبر هذه التعاونيات -مثلما أجبرت تعاونيات أوين- على التكيف مع قوانين سوق البضائع والتبادل الرأسمالي. وهذا ما يحول قياس العمل لهذه التعاونيات إلى نفس مقاييس الرأسمالية، إلى مقياس قانون القيمة. فخروجنا من عالم سيادة البشر على البشر من خلال تخيل جزر خيالية مستقلة عن العالم الموجود لا يعبر إلا عن عجز قراءة الحياة الاقتصادية للمجتمع كما هو موجود في الواقع. فلا يُتغلب على التنافس والمصالح المتباينة بين الأفراد باتفاق مجموعة من الناس على إنشاء نوع محدد من العلاقات، أو ما تسمى مثلا التعاونيات الحرة، أي "الشيوعية التحررية"، لأن الفرد والمجموعات مثل الشركات والمؤسسات، يفقد كل فعالية شخصية ضمن حركة عمومية. والحركة هذه لا يمكن إخضاعها للأفراد إلا في حال خضوعها لإشراف الجميع، ولا يمكن تحقيق ذلك إلا باتحاد تفرضه شروط مادية لحركة عملية تمنح مصالح المجتمع المشتركة شكلا عموميا، وهذه الحركة هي الثورة في أسلوب الإنتاج والتوزيع.

إن التغيير الاجتماعي فعل تاريخي لا يمكن تحقيقه دون القضاء النهائي على علاقات الملكية السائدة. وسيبقى كل تغيير ضربا من الخيال ما لم تتكامل الشروط المادية لاتمامه تاريخيًا، فإن شروط وجود الأفراد المادية، مقررة سلفًا. وتلك هي ظاهرة خضوع الأفراد المنعزلين للشروط المادية التاريخية. ولا يمكن الخلاص من هذه الشروط بمجرد إدراكها. فالمسألة تتعلق بإلغاء الملكية الخاصة. وإن هذه المهمة لا يمكن تحقيقها بمجرد إدراكها ومنازعتها من قبل مجموعات من الأفراد. فالأفراد لا يشكلون طبقة موحدة إلا بقدر ما يتوجب عليهم مجابهة عدوهم في معركة طبقية مشتركة وللدفاع عن مصلحة موحدة مشتركة. وخارج هذه المعركة، فستبقى الشغيلة أفرادًا لا يجمع بينهما سوى تقسيم العمل والمزاحمة.
إذًا علينا البحث عن إمكانية الشروط المادية للخروج من دائرة النظام الرأسمالي للإنتاج والتوزيع في التاريخ لا في رأسنا. وإن هذه الشروط هي بكل تأكيد:

1) تأزم المجتمع الرأسمالي اقتصاديًّا وسياسيًّا.
2) انتقال الأفراد من المزاحمين إلى أعضاء طبقة موحدة بفعل هذا التأزم بالذات.

وعدا ذلك فلا يغير المجتمع سوى سلطة بسلطة: صدام بالطالباني، ومبارك بمرسي. ولمجرد كونها طبقة اجتماعية، على الشغيلة تشكيل ذاتها على الصعيد الوطني ثم الأممي. فلا يمكن القضاء على نظام سيادة البشر على البشر، دون كسر مسبق لهذا الطوق الاجتماعي الذي تسمى الدولة والاستعاضة عنها بالكومونات -التعاونيات الشيوعية. فالثورة في العلاقات الإنتاجية لا النقد، هي التي ستضع حدًّا نهائيًّا بين عالم سيادة الإنسان على الإنسان وعالم التعاونيات الشيوعية التي ستضع حدًّا لفوضى الإنتاج الرأسمالي ومن ثم للنوبات الدورية التي لا تعد سوى مرض محتوم للرأسمالية. كما لا يمكن أن يصبح هذا الحد حقيقة من حقائق التاريخ، عبر اتحاد فيدرالي للدول الصغيرة المطابق لأوهام الحزب البرجوازي الصناعي الكبير -شكل أيام ثورة 1789 البرجوازية الفرنسية وأخذ اسم الجيرونديون نسبة إلى مقاطعة الجيروند- في عصر تمثله أكبر الفيدراليات في العالم مثل الولايات المتحدة الأمريكية والاتحاد الأوروبي.

وهكذا، فمدرستنا ليست هي هذه النظرية أو تلك، الماركسية أو الأناركية، هذا الاقتراح أو ذاك لإقامة مجتمع اشتراكي، بل هي التاريخ، والتاريخ يخلف لنا الدروس والتجارب من الحركة الفعلية لا من أوهام الأفراد. وهذه الدروس هي دروس ثورة كومونية. ومهمة الاشتراكيين هي نشر هذه التقاليد الثورية ونقد أخطائها، فبفعل ثورة كومونية في نظام العمل، يتغير نظام التوزيع والاستهلاك، تظهر بموجبها التعاونيات الشيوعية. والشيوعية التحررية ليست سوى تكرار لأوهام ولى زمنها.

تونس ومصر: عاصفة من الاضرابات

أنور نجم الدين
الحوار المتمدن-العدد: 4367 - 2014 / 2 / 16 - 12:12
المحور: الحركة العمالية والنقابية
    

تونس ومصر: عاصفة من الاضرابات

أثناء تقدم طبقة الشغيلة في اضراباتها في تونس ومصر، يستولون عمال معمل نسيج تمتلكه شركة أمريكية قابضة في اسطنبول/تركيا على المعمل يوم الاربعاء 12 شباط 2014، بعد فشل مفاوضاتهم مع إدارة الشركة والنقابة لارتفاع الاجور وتحسين بيئة العمل.
وتصاحب النضالات الطبقية هذه، عودة مصر إلى ساحة النضال الطبقي في الاشهر الاولى من العام الحالي. فبعد مشاركة 14000 عامل في 111 اضرابًا في الربع الاول من عام 2012، ومشاركة 18000 عامل في 126 اضرابًا في الربع الاول فقط في عام 2013 في تونس، حسب تصريحات حكومية رسمية، انطلقت موجة صاخبة من الاضرابات تجتاح الكثير من المدن في مصر. فنتيجة لعدم السيطرة على الاختلال الاقتصادي ووباء الازمة، يجتاح فيروس الاضرابات كثيرا من المؤسسات الحكومية والمعامل الاهلية في مصر، فنظم العمال في يناير وفبراير عام 2014، 54 اضرابًا في قطاعات إنتاجية وإدارية مختلفة أشبه بالوباء تنتقل بسرعة من هذا القطاع إلى ذاك مطالبين بزيادة الاجور وتحسين ظروف العمل .. إلخ.
وتصادف هذه الاضرابات، موجات جديدة من النضالات في اليونان وايطاليا وبرتغال واسبانيا ضد سياسات التقشف للوحدة الأوروبية، وهي اجراءات الدولة الصارمة على الأغلبية العاملة في اوروبا.

وهكذا، فالإدارة الرأسمالية، بعيد كل البعد عن السيطرة على الاختلال الاقتصادي، فالحركة الطبقية، تثبت مرة تلو الاخرى، بان الانتفاضات في العالم، نابعة من حياة الطبقة التي تتحمل كل اعباء هذا المجتمع، ومازال الركود الاقتصادي هو الذي يحرك كل الحركات الموجودة في القارات الخمس المختلفة في العالم، وفي قوتها تنتج الانتفاضات، ثورة مضادة تظهر تارة بلباس ليبرالي وتارة أخرى بلباس اسلامي لمنع المجرى الطبقي للحركة التي لا تزال تحاول تنظيم نفسها في تنظيماتها الطبقية. ومادامت الازمة تتعمق، فلا بد ان يهيأ التاريخ العالم كله لاستقبال التنظيم الاجتماعي الثوري الذي سوف يهز العالم من جديد بصرخة صاخبة: لتعش الاشتراكية!